De zes boa-domeinen uitgelegd
Een boa mag alleen opsporen waarvoor hij is aangesteld. Welke feiten dat zijn, hangt af van zijn domein. Er zijn er zes, van de openbare ruimte tot het openbaar vervoer. Per domein: wat eronder valt, wie de werkgevers zijn en welke opleiding je nodig hebt.
De boa-domeinen in één tabel
De domeinen staan in de bijlage bij de Regeling domeinlijsten buitengewoon opsporingsambtenaar. Een domein is een maximaal pakket: de werkgever legt in de taakomschrijving vast welke bevoegdheden de boa echt gebruikt.
| Domein | Waarover | Bijscholing |
|---|---|---|
| I. Openbare ruimte | Overlast, verloedering en veiligheid in de openbare ruimte, voor zover het niet om de openbare orde gaat. | ja, 4 modules |
| II. Milieu, welzijn en infrastructuur | Natuur en milieu, dierenwelzijn, voedsel en waren, openbare gezondheid, de fysieke leefomgeving en infrastructuur. | ja, 4 modules |
| III. Onderwijs | Handhaving van de Leerplichtwet 1969. | ja, 4 modules |
| IV. Openbaar vervoer | Strafbare feiten in het openbaar vervoer. | ja, 4 modules |
| V. Werk, inkomen en zorg | Fraude met uitkeringen, belastingen en sociale zekerheid. | nee |
| VI. Generieke opsporing | Een restcategorie voor landelijke diensten, als geen van de andere vijf domeinen past. | nee |
Domein I: Openbare ruimte
Overlast, verloedering en veiligheid in de openbare ruimte, voor zover het niet om de openbare orde gaat. Onder dit domein vallen onder meer:
- de APV en de afvalstoffenverordening, voor zover de boa daarvoor is aangewezen;
- parkeren en een paar regels voor rijdend verkeer, bijvoorbeeld bij milieuzones, en regels voor fietsers en voetgangers;
- de Alcoholwet, de Tabaks- en rookwarenwet, de Winkeltijdenwet en de Zondagswet;
- onderdelen van de Huisvestingswet 2014, de Woningwet en de Omgevingswet, zoals houtkap en handelsreclame;
- lichte artikelen uit het Wetboek van Strafrecht, en belediging, bedreiging of mishandeling van de boa zelf;
Werkgevers. Gemeenten, bijvoorbeeld voor handhaving in de wijk en van het parkeerbeleid. Een boa is in beginsel in dienst van een overheidsorganisatie of van een rechtspersoon die helemaal in handen is van de overheid.
Geweldmiddelen. Handboeien, wapenstok en pepperspray, alleen als de noodzaak is aangetoond. Voor een domein I-boa met zulke middelen gelden extra eisen aan opleiding en ervaring, zoals mbo-niveau 3 Handhaving, Toezicht en Veiligheid met een jaar praktijkervaring.
Opleiding. Basisexamen (boa-getuigschrift) en permanente her- en bijscholing.
Lees ook: Handhaver / boa openbare ruimte.
Domein II: Milieu, welzijn en infrastructuur
Natuur en milieu, dierenwelzijn, voedsel en waren, openbare gezondheid, de fysieke leefomgeving en infrastructuur. Onder dit domein vallen onder meer:
- de wetten uit de Wet op de economische delicten, en daarmee een groot deel van het milieu- en omgevingsrecht;
- verordeningen en keuren, voor zover de boa daarvoor is aangewezen;
- scheepvaartwetten en de Wet op de dierproeven;
- beperkte verkeershandhaving, bijvoorbeeld ter bescherming van natuur en milieu;
- een ruimere reeks artikelen uit het Wetboek van Strafrecht dan in domein I;
Werkgevers. Volgens de Beleidsregels onder meer de NVWA, Rijkswaterstaat, de ILT, provincies, waterschappen, gemeenten en omgevingsdiensten. De Beleidsregels noemen de boa in dit domein de boa die de Omgevingswet voor een belangrijk deel moet handhaven. Ook natuurorganisaties zoals Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten hebben boa's in dit domein.
Geweldmiddelen. Handboeien, wapenstok, pepperspray, surveillancehond of vuurwapen, alleen als de noodzaak is aangetoond.
Opleiding. Basisexamen (boa-getuigschrift) en permanente her- en bijscholing.
Lees ook: Toezichthouder milieu.
Domein III: Onderwijs
Handhaving van de Leerplichtwet 1969. Onder dit domein vallen onder meer:
- de Leerplichtwet 1969;
- verordeningen en keuren, voor zover de boa daarvoor is aangewezen;
- een paar artikelen uit het Wetboek van Strafrecht en de eigen veiligheid van de boa;
Werkgevers. Gemeenten. In dit domein vallen de leerplichtambtenaren; het college van burgemeester en wethouders wijst hen aan (artikel 16 Leerplichtwet 1969). Volgens de Beleidsregels vragen werkgevers voor deze functie meestal een hogere opleiding.
Geweldmiddelen. Alleen handboeien, als de noodzaak is aangetoond. Geen wapenstok of pepperspray.
Opleiding. Basisexamen (boa-getuigschrift) en permanente her- en bijscholing.
Lees ook: Leerplichtambtenaar.
Domein IV: Openbaar vervoer
Strafbare feiten in het openbaar vervoer. Onder dit domein vallen onder meer:
- de Wet personenvervoer 2000, de Spoorwegwet en de Wet lokaal spoor;
- APV-regels die met personenvervoer te maken hebben en enkele verkeersregels;
- een reeks artikelen uit het Wetboek van Strafrecht;
Werkgevers. Openbaarvervoerbedrijven en andere publiekrechtelijke organisaties.
Geweldmiddelen. Handboeien en wapenstok, als de noodzaak is aangetoond.
Opleiding. Een zwaarder basisexamen (boa OV-getuigschrift) en daarna permanente her- en bijscholing.
Domein V: Werk, inkomen en zorg
Fraude met uitkeringen, belastingen en sociale zekerheid. Onder dit domein vallen onder meer:
- belastingwetten en wetten die via de Wet SUWI worden uitgevoerd;
- gemeentelijke regelingen zoals de Participatiewet, de IOAW, de IOAZ, de Wmo 2015, de Wet inburgering en de Wet BRP;
- fraudeartikelen uit het Wetboek van Strafrecht, zoals valsheid in geschrift en oplichting;
Werkgevers. Onder meer UWV, de Nederlandse Arbeidsinspectie, de Belastingdienst, de Kansspelautoriteit en gemeenten.
Geweldmiddelen. Alleen handboeien, als de noodzaak is aangetoond.
Opleiding. Alleen het basisexamen (boa-getuigschrift). De werkgever zorgt voor de vakopleiding.
Domein VI: Generieke opsporing
Een restcategorie voor landelijke diensten, als geen van de andere vijf domeinen past. Onder dit domein vallen onder meer:
- alle strafbare feiten, voor zover nodig voor de functie;
- verordeningen en keuren, voor zover de boa daarvoor is aangewezen;
Werkgevers. Landelijke overheidsdiensten, zoals de politie (voor ondersteunende en specialistische functies), de Koninklijke Marechaussee, de Rijksrecherche, het CJIB en landelijke inspectiediensten.
Geweldmiddelen. Voor boa's bij de politie gelden de regels voor de politie zelf.
Opleiding. Alleen het basisexamen (boa-getuigschrift). De werkgever leidt aanvullend op.
Boa, handhaver of toezichthouder?
De drie woorden worden door elkaar gebruikt, maar ze betekenen iets anders. Boa en toezichthouder zijn rollen uit de wet; handhaver is een functienaam.
| Boa | Toezichthouder | Handhaver | |
|---|---|---|---|
| Wat is het | Opsporingsambtenaar in het strafrecht (artikel 142 Wetboek van Strafvordering) | Iemand die toezicht houdt op de naleving van regels (artikel 5:11 Awb) | Een functienaam, geen begrip uit de wet |
| Wat mag je | Strafbare feiten uit de akte opsporen en proces-verbaal opmaken | Plaatsen betreden, inlichtingen en inzage vorderen, monsters nemen (artikel 5:15 tot en met 5:19 Awb); sancties legt het bestuursorgaan op | Hangt af van de aanstelling: als boa, als toezichthouder of allebei |
| Wie geeft de bevoegdheid | De minister van Justitie en Veiligheid, via Justis, op aanvraag van de werkgever | Het bestuursorgaan met een aanwijzingsbesluit, bijvoorbeeld het college van B&W (artikel 18.6 Omgevingswet) | Volgt uit de rol |
| Opleiding | Boa-getuigschrift, in domein I tot en met IV met bijscholing | Geen landelijke opleidingseis in de Awb; de werkgever stelt eisen | Volgt uit de rol |
Let op: het Besluit boa kent ook een "toezichthouder" die toezicht houdt óp de boa, zoals de hoofdofficier van justitie. Dat is uitdrukkelijk geen toezichthouder in de zin van de Awb (artikel 1 lid 4 Besluit boa).
Zo word je boa
- Je haalt het basisexamen en krijgt het boa-getuigschrift. Dat is vijf jaar geldig. De examens voor domein I tot en met IV vallen onder de examenstichting ExTH; voor domein IV is het basisexamen zwaarder.
- Je werkgever vraagt bij Justis een akte van opsporingsbevoegdheid voor je aan, met een VOG. Justis toetst je betrouwbaarheid en bekwaamheid en of de bevoegdheid nodig is voor de functie, en beslist binnen 13 weken.
- Je legt de eed of belofte af, meestal bij de korpschef van de politie. Pas daarna ben je boa.
- De akte geldt maximaal vijf jaar en kan telkens met vijf jaar worden verlengd. In domein I tot en met IV haal je binnen die looptijd vier modules permanente her- en bijscholing.
De aanvraag loopt dus via een werkgever: als particulier kun je zelf geen akte aanvragen. Meer over het werk als boa bij een gemeente staat op de pagina over de handhaver.
Boetes door een gemeentelijke boa
Een gemeentelijke boa in domein I kan voor veel overtredingen van de APV en de afvalstoffenverordening zonder rechter een strafbeschikking opleggen, de bestuurlijke strafbeschikking overlast (artikel 257b Wetboek van Strafvordering en artikel 3.2 Besluit OM-afdoening). Dat geldt niet voor feiten waarvoor de gemeente zelf een bestuurlijke boete gebruikt. Wie het niet eens is met de strafbeschikking, tekent verzet aan bij het Openbaar Ministerie (artikel 257e Wetboek van Strafvordering).
Aan de slag bij een gemeente of omgevingsdienst
Vlotter is een detacheringsbureau voor gemeenten en omgevingsdiensten in Noord-Holland. Via ons werk je bij de overheid als gedetacheerde professional, in vaste dienst via werving en selectie, of als zzp'er. Dit zijn onze nieuwste vacatures.
Senior Vergunningverlener Milieu & Industrie
36 uur per week
Bekijk vacatureMedior Vergunningverlener Milieu & Industrie
36 uur per week
Bekijk vacatureSenior Juridisch Adviseur Bouw en Ruimtelijke Ordening
32-36 uur per week
Bekijk vacatureVeelgestelde vragen over boa-domeinen
Welke boa-domeinen zijn er?
Er zijn zes domeinen: I Openbare ruimte, II Milieu, welzijn en infrastructuur, III Onderwijs, IV Openbaar vervoer, V Werk, inkomen en zorg en VI Generieke opsporing. Ze staan in de bijlage bij de Regeling domeinlijsten buitengewoon opsporingsambtenaar.
Wat mag een boa in domein 1?
Een boa in domein I (Openbare ruimte) spoort feiten op die op de domeinlijst staan, voor zover zijn taakomschrijving dat vraagt: onder meer overtredingen van de APV en de afvalstoffenverordening, parkeren, enkele verkeersregels, de Alcoholwet, de Tabaks- en rookwarenwet, de Winkeltijdenwet en lichte artikelen uit het Wetboek van Strafrecht. Handboeien, wapenstok en pepperspray krijgt hij alleen als de noodzaak is aangetoond. De openbare orde is een taak van de politie, niet van de boa.
Wat doet een boa in domein 2?
Domein II (Milieu, welzijn en infrastructuur) gaat over natuur en milieu, dierenwelzijn, voedsel en waren, openbare gezondheid, de fysieke leefomgeving en infrastructuur. Werkgevers zijn onder meer de NVWA, Rijkswaterstaat, provincies, waterschappen, gemeenten, omgevingsdiensten en natuurorganisaties.
Wat is het verschil tussen een boa en een handhaver?
Boa is een wettelijke status: een buitengewoon opsporingsambtenaar met een akte van opsporingsbevoegdheid (artikel 142 Wetboek van Strafvordering). Handhaver is een functienaam. Een handhaver openbare ruimte bij een gemeente is meestal een boa in domein I; een handhaver omgevingsrecht is meestal een toezichthouder op grond van de Algemene wet bestuursrecht, zonder opsporingsbevoegdheid.
Wat is het verschil tussen een boa en een toezichthouder?
Een toezichthouder controleert of regels worden nageleefd, met bevoegdheden uit de Algemene wet bestuursrecht (artikel 5:11 en verder). Sancties zoals een last onder dwangsom legt het bestuursorgaan op. Een boa spoort strafbare feiten op en maakt proces-verbaal op. Eén persoon kan beide rollen hebben, zoals een milieuboa.
Hoe word je boa?
Je haalt het basisexamen (boa-getuigschrift). Daarna vraagt je werkgever bij Justis een akte van opsporingsbevoegdheid voor je aan, met een VOG. Na de akte leg je de eed of belofte af. In domein I tot en met IV volg je daarna permanente her- en bijscholing: vier modules binnen de looptijd van de akte.
Hoe lang is een boa-akte geldig?
Maximaal vijf jaar, gerekend vanaf de uitreiking van de akte van beëdiging. De werkgever kan de akte telkens met maximaal vijf jaar laten verlengen en vraagt dat uiterlijk drie maanden voor het einde aan (artikel 4 en 6 Besluit boa). Justis beslist binnen 13 weken op een aanvraag.
Mag een boa in meer domeinen werken?
In beginsel werkt een boa in één domein. Twee domeinen kan alleen bij twee verschillende werkgevers, als je aan de eisen van allebei voldoet en je bij één van beide onbetaald vrijwilliger bent.
Is een leerplichtambtenaar een boa?
Ja. De Leerplichtwet belast de leerplichtambtenaar met de opsporing van leerplichtovertredingen (artikel 16 lid 5), en daarmee valt hij onder domein III Onderwijs. Het college van burgemeester en wethouders wijst hem aan (artikel 16 lid 1). Om zelf proces-verbaal op te maken moet hij ook als boa beëdigd zijn.
Bronnen: Regeling domeinlijsten buitengewoon opsporingsambtenaar; Beleidsregels buitengewoon opsporingsambtenaar; Besluit buitengewoon opsporingsambtenaar; Wetboek van Strafvordering; Algemene wet bestuursrecht; Justis: wat is een boa?; Justis: opleidingseisen voor boa's; Justis: akte van opsporingsbevoegdheid aanvragen. De regeling en de beleidsregels in de versie die geldt sinds september 2026. Laatst gecontroleerd op 13 oktober 2026.