Wat doet een leerplichtambtenaar?

Het college van burgemeester en wethouders houdt toezicht op de naleving van de Leerplichtwet 1969 en wijst daarvoor een of meer ambtenaren aan: de leerplichtambtenaar. Die legt bij de burgemeester de eed of belofte af (art. 16 lid 1-2 Leerplichtwet 1969). Het toezicht op schoolleiders ligt niet bij de gemeente maar bij de Inspectie van het Onderwijs (art. 16a). De leerplicht begint op de eerste schooldag van de maand na de vijfde verjaardag en eindigt aan het einde van het schooljaar waarin de jongere 16 wordt, of eerder na 12 volledige schooljaren (art. 3). Daarna geldt de kwalificatieplicht: volledig onderwijs, of een wettelijke combinatie van leren en werken, tot de jongere 18 wordt of een startkwalificatie heeft, dat wil zeggen een havo-, vwo- of mbo-diploma vanaf niveau 2 (art. 4a en 4b). De functie hoort bij het sociaal domein.

Verzuimt een leerling zonder geldige reden in vier opeenvolgende lesweken in totaal 16 uur les- of praktijktijd, dan moet de school dat melden via het register onderwijsdeelnemers van DUO (art. 21a Leerplichtwet 1969). Na zo'n melding, of als een jongere nergens ingeschreven staat (absoluut verzuim), stel je een onderzoek in: je hoort de ouders, en de jongere zelf vanaf 12 jaar, en probeert hen te bewegen hun verplichtingen na te komen. Weigeren ze, dan stuur je proces-verbaal naar de officier van justitie; bij herhaling gaat een afschrift naar de Raad voor de Kinderbescherming (art. 22). Je kunt ook, met toestemming van de officier van justitie, een Halt-afdoening voorstellen (art. 77e Wetboek van Strafrecht). Daarnaast beslis je op verlofaanvragen wegens gewichtige omstandigheden voor meer dan tien schooldagen per schooljaar; tot tien dagen beslist de schoolleider (art. 14 lid 3). Het college legt in een ambtsinstructie vast hoe verzuimmeldingen worden behandeld, hoe je samenwerkt met omliggende gemeenten en instellingen en welke meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling geldt (art. 16 lid 4). In de praktijk werk je samen met scholen, politie, Bureau Halt, het Openbaar Ministerie, de Raad voor de Kinderbescherming, Veilig Thuis en jeugdhulp, bij de gemeente bijvoorbeeld de jeugdconsulent.

De Leerplichtwet belast de leerplichtambtenaar met de opsporing van de strafbare feiten uit die wet (art. 16 lid 5). Daardoor is hij buitengewoon opsporingsambtenaar (art. 142 lid 1 onder c Wetboek van Strafvordering), in boa-domein III Onderwijs. Om zelf proces-verbaal op te maken of naar Halt te verwijzen, moet je ook als boa beëdigd zijn: het Besluit buitengewoon opsporingsambtenaar vraagt bekwaamheid, betrouwbaarheid en een akte van beëdiging (art. 2). Daarvoor haal je het boa-getuigschrift en daarna modules permanente her- en bijscholing, met examens bij ExTH. Niet elke leerplichtambtenaar is dus beëdigd boa.

In vacatures van gemeenten zit de leerplichtambtenaar in schaal 9 van de Cao Gemeenten: €3.568-€5.096 bruto per maand bij 36 uur. In vacatures van gemeenten die met HR21 werken, zie je de functie gekoppeld aan de normfunctie Medewerker beleidsuitvoering II. Soms is er een aanloopschaal of op termijn doorgroei naar schaal 10. De Leerplichtwet stelt geen opleidingseis; gemeenten vragen een hbo-opleiding of hbo-werk- en denkniveau, vaak Sociaal Juridische Dienstverlening (SJD) of Social Work. Een vakopleiding leerplichtambtenaar en de boa-bevoegdheid noemen vacatures meestal als pré of als iets wat je bereid moet zijn te halen.

Voor jongeren onder de 27 die niet meer leer- of kwalificatieplichtig zijn en geen startkwalificatie hebben, staan de gemeentelijke taken sinds 1 januari 2026 in de Wet educatie en beroepsonderwijs (art. 9.2.1-9.2.9 WEB); in de praktijk heet die aanpak het Doorstroompunt (voorheen RMC). Via Vlotter werk je als leerplichtambtenaar bij gemeenten in Noord-Holland: gedetacheerd, in vaste dienst via werving en selectie of als zzp'er.

Gemeenten vragen voor deze functie meestal HBO-niveau. Opleidingen die aansluiten: Sociaal Juridische Dienstverlening (SJD) of Social Work. Hoe de cao je salaris bepaalt, lees je in de uitleg van de Cao Gemeenten.